Koszyk jest pusty
10 faktów o związku hormonów z trądzikiem
28 marca 2023
- Hormony płciowe: Za rozwój trądziku u nastolatków i osób dorosłych bardzo często odpowiadają hormony androgenowe (np. testosteron, DHT), które pośrednio wpływają na powstawanie zmian trądzikowych poprzez zwiększenie produkcji łoju. Zbyt duża produkcja łoju może prowadzić do zatkania ujść mieszków włosowych i rozwoju trądziku.
U nastolatków jest to poniekąd normalne, gdyż ich hormony płciowe zaczynają się w tym wieku dopiero kształtować o czym powiem w następnym fakcie – natomiast u osób dorosłych jest to już związane z zaburzeniem gospodarki hormonalnej, gdyż osoby po zakończonym okresie dojrzewania, czyli po około 20 roku życia powinny mieć hormony w równowadze.
Dlatego jeśli jako kobieta masz trądzik w wieku dorosłym i masz inne objawy wysokich androgenów takie jak: nadmierne owłosienie np. na twarzy, dekolcie, udach czy zaburzenia miesiączkowania to znak, żeby poszukać jego przyczyny w gospodarce hormonalnej. Taka diagnostyka powinna być przeprowadzona pod okiem specjalisty np. kosmetologa, dietetyka, lekarza, aby uniknąć źle wykonanych i nieodpowiednich badań, co pozwoli zaoszczędzić czas i pieniądze. - Okres dojrzewania: W okresie dojrzewania u młodych mężczyzn i kobiet stopniowo zwiększa się produkcja androgenów, co jak wcześniej wspomniałam może wpłynąć na powstawanie zmian trądzikowych.
W tym okresie wzrost poziomu hormonów płciowych stymuluje wzrost gruczołów łojowych, co zwiększa wydzielanie łoju, następnie zatykanie ujść mieszków włosowych i wpływa na pojawienie się trądziku w postaci zaskórnikowej czy grudkowej.
W tym okresie również hormon wzrostu silnie pobudza wydzielanie insulinopodobnego czynnika wzrostu 1, który nie tylko stymuluje produkcję androgenów, ale również posiada swoje receptory na keratynocytach – komórkach naskórka. Natomiast jest dobra wiadomość dla nastolatków, że pomimo tego, że nie są w stanie w 100% kontrolować swoich zmian skórnych to na pewno mają wpływ na swój styl życia i dietę, która może po części kontrolować poziom IGF-1 i androgenów, o czym w dalszych punktach. - Cykl miesiączkowy kobiety: Kobiety są bardziej narażone na trądzik hormonalny niż mężczyźni ze względu na ich cykl hormonalny. W ciągu cyklu miesiączkowego poziomy hormonów u kobiet ulegają wahaniom, co może wpłynąć na produkcję łoju.
W czasie fazy folikularnej, kiedy poziom estrogenów rośnie, produkcja łoju jest kontrolowana, co może prowadzić do zmniejszenia ryzyka wystąpienia trądziku.
Natomiast w czasie fazy lutealnej, kiedy wzrasta poziom progesteronu i prolaktyny, może dojść do zwiększenia produkcji łoju i powstawania zmian trądzikowych. W czasie ciąży, kiedy poziomy estrogenów i progesteronu są wysokie, kobiety często doświadczają poprawy stanu skóry. Jednak po porodzie, gdy poziom tych hormonów spada, może pojawić się trądzik poporodowy. - Prolaktyna: Prolaktyna to hormon przysadki mózgowej, który bierze udział w regulacji wielu procesów w organizmie, w tym w produkcji mleka u kobiet. Badania sugerują, że prolaktyna może także mieć wpływ na rozwój trądziku poprzez stymulowanie gruczołów łojowych do zwiększonej produkcji łoju, poprzez zwiększenie stężenia androgenów oraz stymulowanie produkcji cytokin, które biorą udział w procesach zapalnych.
W badaniach z udziałem osób z trądzikiem stwierdzono zwiększone poziomy prolaktyny w porównaniu do osób bez trądziku. Ponadto, badania na zwierzętach wykazały, że podawanie prolaktyny zwiększa produkcję łoju. Chronicznie wysoką prolaktynę spotyka się u osób zestresowanych i przemęczonych, dlatego szczególnie ważny jest tutaj odpoczynek i praca nad stresem. - Choroby endokrynologiczne: Choroby endokrynologiczne, takie jak np. zespół policystycznych jajników (PCOS), mogą prowadzić do rozwoju trądziku u kobiet. PCOS charakteryzuje się zwiększoną produkcją androgenów i zaburzeniem wrażliwości na insulinę.
W badaniach wykazano, że kobiety z PCOS mają zwiększone ryzyko wystąpienia trądziku ze względu na zaburzenia gospodarki hormonalnej, co z kolei może prowadzić do zwiększonej produkcji łoju i rozwoju trądziku. - Zespół Cushinga: Stale utrzymujący się wysoki poziom kortyzolu, charakterystyczny jest dla zespołu Cushinga. Może on prowadzić do zwiększenia produkcji łoju i rozwoju trądziku. Kortyzol jest hormonem stresu, produkowanym przez nadnercza, o czym powiem w następnym fakcie.
W przypadku zespołu Cushinga, nadnercza wytwarzają zbyt dużo kortyzolu, a jego wysoki poziom zaburza wydzielanie innych hormonów. Szczególnie negatywnie wpływa na wydzielanie estrogenów i progesteronu, naszych hormonów płodności. Skóra więc może produkować nadmiar sebum i w konsekwencji może pojawić się trądzik. - Stres: Stres również może prowadzić do zwiększenia poziomu kortyzolu, który z kolei może wpłynąć na nadmierną aktywność gruczołów łojowych i powstanie trądziku.
Wzmożony stres obecnie towarzyszy niemal każdemu, a jak już wcześniej mówiłam, nadmierna jego ilość może zwiększać stężenie prolaktyny, która również może indukować zmiany trądzikowe, ale i stres może zaburzać wytwarzanie hormonów płciowych, poprzez kradzież pregnenolonu.
A pregnenolon jest prekursorem hormonów steroidowych, w tym płciowych, czyli substancją, z której są zbudowane m.in. estrogeny i androgeny. Ponadto, stres może prowadzić do zmniejszenia funkcji barierowej skóry, co zwiększa podatność na infekcje bakteryjne i powoduje trudności w leczeniu trądziku. - Leki: Niektóre leki, takie jak kortykosteroidy, mogą wpłynąć na równowagę hormonalną i prowadzić do rozwoju trądziku. Kortykosteroidy są syntetycznymi formami hormonów kory nadnerczy, takich jak kortyzol.
Mogą one zmniejszać poziom androgenów we krwi, ale jednocześnie zwiększać wrażliwość gruczołów łojowych na androgeny. Ponadto, leki hormonalne, takie jak doustne antykoncepcyjne, mogą wpływać na poziom hormonów i wywoływać trądzik u niektórych kobiet. - Dieta: Dieta bogata w cukier i tłuszcze może prowadzić do zwiększenia poziomu insuliny we krwi, co z kolei może wpłynąć na rozwój trądziku. Po spożyciu pokarmów bogatych w cukier, poziom glukozy we krwi szybko wzrasta, co z kolei prowadzi do wzrostu poziomu insuliny.
Wysoki poziom insuliny zwiększa IGF-1, a oba te czynniki jednocześnie zwiększają produkcję łoju i wpływają na wzrost keratynocytów, co może prowadzić do zatkania ujść mieszków włosowych i powodować trądzik. - Zanieczyszczenia środowiska: Niektóre czynniki środowiskowe, takie jak zanieczyszczenia i pestycydy, mogą wpłynąć na równowagę hormonalną w organizmie człowieka i prowadzić do rozwoju trądziku.
Zanieczyszczenia powietrza zawierające szkodliwe związki chemiczne, takie jak dioksyny i polichlorowane bifenyle (PCB), mogą wpłynąć na gospodarkę hormonalną w organizmie człowieka poprzez wpływ na czynniki regulujące funkcjonowanie tarczycy.
Z kolei zaburzenia funkcjonowania tarczycy mogą wpłynąć na wydzielanie androgenów, które zwiększają produkcję łoju i prowadzą do powstawania trądziku.
Pestycydy, czyli środki ochrony roślin stosowane w rolnictwie, również mogą wpłynąć na gospodarkę hormonalną człowieka. Niektóre pestycydy mają podobieństwo chemiczne do estrogenów, a ich obecność w organizmie może zwiększać poziom estrogenów i wpływać na rozwój trądziku.
Ponadto, niektóre czynniki środowiskowe, takie jak stres oksydacyjny, spowodowany przez czynniki zewnętrzne, takie jak promieniowanie UV, mogą prowadzić do uszkodzenia struktury skóry i wywoływać stan zapalny, co z kolei prowadzi do zwiększonej produkcji łoju i rozwoju trądziku.
